Somatic Experiening®

Somatic Experiencing® is een lichaamsgerichte therapeutische benadering die zich richt op stress- en traumagerelateerde klachten. De methode ondersteunt mensen bij het herkennen en onderzoeken van lichamelijke reacties die samenhangen met stress en overweldigende ervaringen. In plaats van alleen te kijken naar wat er is gebeurd, wordt ook onderzocht hoe een ervaring nog steeds doorwerkt in het lichaam en het zenuwstelsel. Er is aandacht voor lichamelijke gewaarwordingen, emoties, impulsen en overlevingsreacties zoals vechten, vluchten of bevriezen. De benadering is gericht op het vergroten van regulatie, veerkracht en herstel.

Hoe werkt Somatic Experiencing®?

Somatic Experiencing® is ontwikkeld door Dr. Peter A. Levine en integreert inzichten uit onder andere de fysiologie, psychologie, neurologie, ethologie, biologie en medische biofysica. Binnen Somatic Experiencing® wordt je begeleid om lichamelijke gewaarwordingen en reacties op een veilige en geleidelijke manier op te merken en te onderzoeken. Er kan aandacht zijn voor verdedigingsreacties die zijn onderbroken, onderdrukt of niet volledig zijn afgerond. Het proces wordt zorgvuldig gedoseerd. In plaats van volledig op te gaan in moeilijke lichamelijke gewaarwordingen of herinneringen, leer je deze stap voor stap en binnen je draaglijke grenzen te benaderen. Hierdoor kan er meer vermogen ontstaan om aanwezig te blijven bij lichamelijke sensaties, emoties en spanning.

Stress, trauma en het zenuwstelsel

Wanneer we iets overweldigends meemaken, reageert het lichaam automatisch. Het zenuwstelsel kan bijvoorbeeld een vecht-, vlucht- of bevriesreactie activeren om ons te beschermen. Soms herstelt het lichaam vanzelf wanneer de dreiging voorbij is. In andere situaties, vooral wanneer een ervaring overweldigend is, zich herhaaldelijk voordoet of plaatsvindt zonder voldoende veiligheid of steun, kunnen stressreacties blijven doorwerken.

Traumagerelateerde klachten kunnen bijvoorbeeld samenhangen met:

• ongevallen of ernstig letsel
• medische ingrepen of ziekte
• lichamelijk of emotioneel trauma
• seksueel misbruik, verkrachting of andere vormen van seksueel geweld
• verwaarlozing
• moeilijke of overweldigende relaties
• verlies of een ingrijpende scheiding
• oorlog, ontheemding of andere bedreigende situaties
• langdurige stress, druk of een langdurig gebrek aan veiligheid

Niet iedereen reageert op dezelfde gebeurtenis op dezelfde manier. Wat voor de ene persoon overweldigend is, kan door een ander anders worden ervaren.

Hoe trauma kan doorwerken in het lichaam

De gevolgen van een overweldigende ervaring zijn niet altijd alleen merkbaar in herinneringen of gedachten. Ze kunnen zich ook lichamelijk en emotioneel uiten.

Bijvoorbeeld:

• aanhoudende spanning of onrust
• voortdurend alert of waakzaam zijn
• moeite om te ontspannen of je veilig te voelen
• bevriezen of je afgesloten voelen
• sterke emotionele reacties
• moeite om grenzen te voelen of aan te geven
• situaties, lichamelijke gewaarwordingen of emoties vermijden
• sneller overweldigd raken
• moeite hebben om na stress weer tot rust te komen

De rol van veiligheid en nieuwe ervaringen

Een belangrijk onderdeel van de benadering is het creëren van voldoende veiligheid, keuzevrijheid en bewustzijn om te kunnen onderzoeken wat er in het lichaam gebeurt. In plaats van steeds opnieuw de moeilijkste aspecten van een ervaring centraal te stellen, is er ook ruimte voor ervaringen van stabiliteit, steun, kracht, verbinding en rust. Deze nieuwe ervaringen kunnen helpen om het vermogen te vergroten om aanwezig te blijven wanneer spanning of moeilijke lichamelijke gewaarwordingen ontstaan. Het doel is niet om een traumatische ervaring opnieuw te beleven. Door geleidelijk te werken en binnen wat op dat moment hanteerbaar is, kun je leren lichamelijke signalen beter te herkennen en er anders op te reageren.

Waarom spelen dieren een rol in de theoretische achtergrond?

Somatic Experiencing® is mede geïnspireerd door observaties van hoe dieren reageren op dreiging en daarna herstellen van deze activatie. Binnen het theoretische kader van Somatic Experiencing® wordt verondersteld dat dieren van nature door verschillende verdedigingsreacties heen bewegen, terwijl mensen deze reacties soms onderdrukken of onderbreken. Vanuit dit perspectief besteedt Somatic Experiencing® aandacht aan lichamelijke signalen en verdedigingsreacties die mogelijk zijn onderbroken of niet volledig zijn afgerond. Dit is onderdeel van de theoretische achtergrond van de methode en vormt een van de uitgangspunten voor de manier waarop binnen Somatic Experiencing® met stress en trauma wordt gewerkt.